Durkheim

Từ “môi trường học đường” mà Durkheim sử dụng bao hàm cả lớp học và việc tổ chức lớp học. Ông coTừ “môi trường học đường” mà Durkheim sử dụng bao hàm cả lớp học và việc tổ chức lớp học. Ông coi nó như một liên kết có phạm vi rộng hơn gia đình và không trừu tượng như xã hội.

Durkheim tập trung những nghiên cứu của ông vào việc “xã hội hoá các thế hệ trẻ” ở trường học, trong phạm vi hệ thống các trường học. Ông coi hệ thống này như một cơ quan thực thi một chức năng, nhưng xuất phát từ ý nghĩa toàn cầu mà đại diện là một xã hội quốc gia.

Khi tìm hiểu về sự tác động của sự xuất hiện của những giá trị nhân văn trong phương pháp giáo dục, Durkheim phải đương đầu với việc giải quyết ba vấn đề: (i) làm thế nào thiết lập một hệ thống trường học có thể thực hiện chức năng “duy trì” hệ thống xã hội nói chung và đồng thời mang lại “sự thay đổi”; (ii) làm thế nào những thực tiễn sư phạm có thể gắn với những thể chế chính thức và phi chính thức mà xã hội toàn cầu thiết lập nên, và thông qua quá..

Mộn xã hội học của Durkheim không chỉ đặt trọng tâm vào những yếu tố quyết định của xã hội, vào nhu cầu hình thành một cá nhân được xã hội hoá và việc đào tạo theo kỷ luật nhóm, mà còn vào những nhu cầu “mới” đặc trưng cho những xã hội hiện đại, những nhu cầu phù hợp với những quan niệm về quyền con người đang được hình thành, cả ở cấp xã hội toàn cầu và ở “hệ thống nhỏ” giáo dục.

Durkheim nhìn nhận về giáo dục và sư phạm từ quan điểm của một nhà xã hội học. Ở đó, trường học là một “mô hình thứ bậc”, là môi trường cho các mối quan hệ xã hội và mối quan hệ giữa giáo viên với học sinh. Nói một cách rộng hơn, trong mối quan hệ với tri thức.

Đầu năm 1891, trong cuốn Phân chia lao động xã hội (De la division du travail social), Durkheim định nghĩa khái quát về “chủ nghĩa cá nhân hiện đại”. Theo đó, việc tôn trọng cá nhân con người được coi là chuẩn mực tối cao, là duy nhất, để có thể đảm bảo sự cố kết trong các xã hội công nghiệp hiện đại.

Để xác định chức năng của một hiện tượng xã hội, trong cuốn Những quy tắc của phương pháp xã hội học (Les règles de la méthode sociologique), Durkheim viết điều đầu tiên cần phải xác minh là “liệu có sự tương đồng nào giữa thực tế đang được xem xét với những nhu cầu chung của tổ chức xã hội và nếu có, thì sự tương đồng đó ở chỗ nào?”

Ngay từ đầu, mô hình của Durkheim đã thừa nhận bản chất mang tính đặc trưng của hiện tượng xã hội. Bản chất đó không thể bị biến đổi thành các yếu tố tâm lý. Thậm chí nếu nhà xã hội học cần đến tâm lý để tham khảo thì họ vẫn phải tuân theo quy luật giải thích các xã hội bằng chính các yếu tố xã hội.

Trường học không chỉ là nơi trẻ em được tiếp nhận “sự giáo dục”, đặc biệt là về giáo dục luân lý, nhưng lại chính là nơi các em được dạy dỗ và học những môn học cụ thể. Mối quan tâm của Durkheim đối với các biện pháp đạt được việc xã hội hoá đã giúp ông thấy được tầm quan trọng của việc giảng dạy các môn văn hoá và nghệ thuật, toán học và các môn khoa học tự nhiên ở trường phổ thông và trường trung học.

Emile Durkheim nhìn nhận về giáo dục trong khuôn khổ kế hoạch nhằm xây dựng điều mà ông gọi là “môn khoa học xã hội chân chính”. Kế hoạch đó của ông chịu tác động của nhiều nhân tố khác nhau: thời thơ ấu của Durkheim, tình hình nước Pháp sau cuộc chiến tranh với Đức và sau thất bại năm 1870, những xáo trộn về chính trị và xã hội mà Pháp phải trải qua.

Việc Durkheim mở đầu phương pháp khoa học tiếp cận những thực tiễn giáo dục như là những chức năng giáo dục, dưới cái tên “xã hội học giáo dục”, đã làm thúc đẩy sự xuất hiện của một bộ phận nhà văn ở một số quốc gia liên quan đến việc nghiên cứu các mối quan hệ giữa nhà trường và xã hội, những cơ hội bất bình đẳng và chức năng của các nhóm lớp học.